Геморрой кўпинча чидаш ёки мустақил даволаш мумкин бўлган "жиддий бўлмаган" муаммо сифатида қабул қилинади. Бироқ, тиббий тадқиқотлар шуни кўрсатадики: ўз вақтида даволанмаслик асоратлар хавфини сезиларли даражада оширади, уларнинг баъзилари соғлиққа хавф туғдириши ва шошилинч ёрдам талаб қилиши мумкин [1].
Геморроидал касаллик прогрессив хусусиятга эга: турмуш тарзини тузатиш ва тиббий ёрдам кўрсатилмаса, аломатлар вақт ўтиши билан кучайиб, асоратлар хавфи ортади [2].
Клиник кўрсатмаларга кўра, беморлар кўпинча шифокорга асоратлар босқичида, даволаш узоқроқ ва инвазивроқ бўлганда мурожаат қилишади [1].
Геморрой асоратлари
Сурункали қон кетиш ва камқонлик
Ҳатто кичик, аммо мунтазам қон йўқотиш ҳам, айниқса ёш аёллар ва кекса беморларда, темир танқислиги камқонлигига олиб келиши мумкин [3].
Камқонлик қуйидагиларда намоён бўлади:
- ҳолсизлик ва чарчоқ;
- бош айланиши;
- иш қобилиятининг пасайиши.
Тадқиқотлар шуни таъкидлайдики, геморройда сурункали қон кетиши камқонликнинг клиник жиҳатдан муҳим сабаби ҳисобланади [3].
Геморроидал тугунлар тромбози
Тромбоз — геморроидал тугун ичида қон лахтаси ҳосил бўлишидир.
У қуйидагилар билан бирга келади:
- кескин оғриқ;
- сезиларли шиш;
- анал соҳада зич оғриқли ҳосила пайдо бўлиши.
Тромбоз кўпинча даволанмаганда, қабзиятда ва кучли зўриқишда ривожланади [4]. Баъзи ҳолларда шошилинч тиббий ёрдам талаб этилади.
Тўқималарнинг яллиғланиши ва зарарланиши
Касаллик авж олганда қуйидагилар кузатилиши мумкин:
- геморроидал тугунларнинг яллиғланиши;
- терини мацерациялаш;
- бактериал инфекциянинг қўшилиши.
Оғир ҳолатларда жарроҳлик аралашувини талаб қиладиган парапроктитлар ва абсцесслар тасвирланган [2].
Геморроидал тугунларнинг тушиши ва қисилиши
Кечки босқичларда ички геморроидал тугунлар тушиб кетади ва ўз-ўзидан жойига тушмай қолади. Тугуннинг қисилиши қуйидагилар билан кечади:
- кучли оғриқ;
- қон таъминотининг бузилиши;
- тўқималар некрози хавфи мавжуд.
Клиник кўрсатмаларда таъкидланишича, айнан қисилиш шошилинч даволаниш учун кўрсатма ҳисобланади [1].
Бошқа хавфли касалликларни ниқоблаш
Айниқса, тўғри ичакдан олинган қонни эътиборсиз қолдириш хавфли. Беморлар кўпинча шунга ўхшаш аломатни тасвирлайдилар, бу эса қуйидагиларнинг белгиси бўлиши мумкин:
- ичакнинг яллиғланиш касалликлари;
- полиплар;
- колоректал саратон.
Халқаро кўрсатмаларда таъкидланишича: ҳар қандай ректал қон кетиш, ҳатто беморда геморрой ташхиси қўйилган бўлса ҳам, тиббий баҳолашни талаб қилади [1].
Геморрой асоратларини даволаш ва олдини олишда венотоникларнинг аҳамияти
Замонавий клиник тавсиялар геморройнинг I-II босқичларида ва асоратланган шаклларини комплекс даволашда венотроп (флеботроп) дори воситалари муҳим роль ўйнашини таъкидлайди [4]
Детралекс — тозаланган микронизатсияланган флавоноид фракцияси (диосмин + гесперидин) асосидаги венотоник препарат.
Далилларга асосланган тиббиёт нуқтаи назаридан препарат:
- веноз девор тонусини оширади ва веноз димланишни камайтиради;
- капиллярлар ўтказувчанлигини ва яллиғланиш реакциясини камайтиради;
- оғриқ, шиш ва қон кетишини камайтиришга ёрдам беради;
- комплекс терапия таркибида мунтазам қўлланганда касаллик ривожланиши ва асоратлар хавфини камайтириши мумкин [4], [5].
Қуйидагиларни таъкидлаш муҳим:
Детралекс шифокор кўригининг ўрнини босмайди, балки овқатланиш, турмуш тарзини ўзгартириш ва маҳаллий даволаш билан биргаликда комплекс даволашнинг бир қисми сифатида қўлланилади [1] [2].
Шошилинч равишда шифокорга мурожаат қилиш керак бўлганда:
- кўп ёки такрорий қон кетишлар;
- анус соҳасидаги кескин оғриқ ва шиш;
- тузатиб бўлмайдиган, тушиб қолган тугунлар;
- ҳароратнинг кўтарилиши;
- камқонлик белгилари (ҳолсизлик, рангпарлик).
Эрта маслаҳат олиш асоратларнинг олдини олиш ва кўпинча консерватив даволаш билан чекланиш имконини беради [2].
Хулоса
Геморрой шунчаки ноқулайлик эмас, балки ҳақиқий ва потентсиал хавфли асоратларга эга касалликдир.
Шифокорга ташриф буюришни кечиктириш қон кетиш, тромбоз, инфекциялар ва касалликнинг оғир шакллари хавфини оширади.
Даволаш қанчалик эрта бошланса, у шунчалик осон, хавфсиз ва самарали бўлади - буни замонавий клиник тавсиялар ва тадқиқотлар тасдиқлайди [1] [2] .
Кўп бериладиган саволлар (FAQ)
Геморрой даволанмасдан ўтиб кетиши мумкинми?
Баъзи ҳолларда аломатлар вақтинча камайиши мумкин, аммо касаллик прогрессив характерга эга. Даволанмаса, қон кетиш, тромбоз ва яллиғланиш асоратлари хавфи ортади [1].
Геморройни фақат шам билан даволаш мумкинми?
Маҳаллий даволаш симптомларни бартараф этади, аммо веноз димланишни бартараф этмайди. Клиник тавсиялар тизимли дори воситаларини (венотониклар) ўз ичига олган комплекс ёндашувнинг муҳимлигини таъкидлайди [1], [4].
Детралекс бавосилга ёрдам берадими?
Ҳа, тадқиқотлар шуни кўрсатадики, Детралекс комплекс даволашнинг бир қисми сифатида, айниқса эрта босқичларда ва хуружлар пайтида, оғриқ, шиш ва қон кетишини камайтиради [4], [5].
- Van Tol R. R., et al. Guideline for haemorrhoidal disease // Colorectal Disease. — 2020. — Vol. 22, № 6. — P. 650–662.
- Lohsiriwat V. Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management // World Journal of Gastroenterology. — 2012. — Vol. 18, № 17. — P. 2009–2019.
- Godeberge P. Bleeding hemorrhoids and iron deficiency anemia // Gastroenterologie Clinique et Biologique. — 2008. — Vol. 32, № 6–7. — P. 540–544.
- Perera N., et al. Phlebotonics for haemorrhoids // Cochrane Database of Systematic Reviews. — 2012. — Issue 8. — CD004322.
- Mott T., Latimer K., Edwards C. Hemorrhoids: Diagnosis and treatment options // American Family Physician. — 2018. — Vol. 97, № 3. — P. 172–179.
